Amatör Telsizciler İçin Kapsamlı ISS Rehberi

Amatör telsizciliğin en büyüleyici yanlarından biri, elimizdeki küçük cihazlarla dünyanın öbür ucuna, hatta atmosferin dışına sesimizi duyurabilmektir. Bu heyecanın zirve noktalarından biri ise şüphesiz Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) ile kurulan temastır.

​Bu rehberde, bir amatör telsizci olarak ISS’i nasıl dinleyebileceğinizi, astronotlarla konuşma şansını nasıl yakalayabileceğinizi, SSTV (Yavaş Taramalı TV) görüntülerini nasıl alabileceğinizi ve ISS üzerindeki röleyi kullanarak diğer ülkelerle nasıl görüşme yapabileceğinizi A’dan Z’ye inceleyeceğiz.

​Kemerlerinizi bağlayın, uzaya çıkıyoruz!

​1. ISS Telsiz Sistemine Genel Bakış: Neden Telsiz Var?

​ISS, sadece bir bilim laboratuvarı değil, aynı zamanda yörüngedeki aktif bir amatör telsiz istasyonudur. NASA, ESA ve diğer uzay ajansları, ARISS (Amateur Radio on the International Space Station) programı kapsamında istasyonda telsiz donanımları bulundurur.

​Astronotların çoğu lisanslı birer amatör telsizcidir. Boş zamanlarında veya planlı okul görüşmelerinde dünyaya seslenirler. Ayrıca istasyon üzerinde sürekli çalışan otomatik sistemler (APRS, Repeater) mevcuttur.

​2. Takip (Tracking): İstasyon Şu An Nerede?

​ISS ile iletişim kurabilmek için “Görüş Hattı” (Line of Sight) prensibine ihtiyacımız vardır. Yani istasyon, ufuk çizginizin üzerinde olmalıdır. ISS, dünya çevresini yaklaşık 90 dakikada bir turlar. Ancak her geçiş sizin konumunuzdan duyulmaz.

​Takip İçin Ne Kullanmalı?

​İstasyonun ne zaman başınızın üzerinden geçeceğini bilmek için şu araçları kullanabilirsiniz:

​Mobil Uygulamalar (En Pratiği): ISS Detector (Android/iOS) veya Heavens-Above. Bu uygulamalar, telefonunuzun GPS’ini kullanarak size “5 dakika sonra başlayacak, şu yönden doğup şu yönden batacak” şeklinde bildirim gönderir.

​Bilgisayar Yazılımları: Orbitron veya Gpredict. İstasyonun anlık konumunu ve kapsama alanını harita üzerinde gösterir.

​Web Siteleri: N2YO.com veya AMSAT Online Satellite Pass Predictions.

​İpucu: Geçişin (Pass) maksimum yüksekliği (Elevation) ne kadar fazlaysa, sinyal o kadar temiz olur. 10 derecenin altındaki geçişleri duymak zordur, 80-90 derecelik geçişler ise en net olanlarıdır.

​3. Doppler Etkisi: Sinyal Neden Kayıyor?

​Uzay haberleşmesinin en kritik teknik konusu Doppler Kaymasıdır (Doppler Shift). ISS saniyede yaklaşık 7.6 km hızla hareket eder. Bu hız, radyo dalgalarının frekansında sapmaya neden olur.

​Yaklaşırken: Sinyal frekansı normalden daha yüksek duyulur.

​Tam tepedeyken: Sinyal tam frekansındadır.

​Uzaklaşırken: Sinyal frekansı normalden daha düşük duyulur.

​Örnek: Eğer dinleme frekansı 145.800 MHz ise; istasyon ufuktan doğarken cihazınızı 145.802.5 veya 145.805 MHz’e, uzaklaşırken ise 145.797.5 MHz civarına ayarlamanız gerekebilir. Modern SDR cihazlar bunu otomatik yapar, ancak el telsizlerinde manuel olarak frekans adımını değiştirmeniz gerekebilir.

​4. Gerekli Ekipmanlar: Milyonluk Cihazlara Gerek Yok!

​ISS’i duymak için devasa kulelere ihtiyacınız yok. Doğru teknikle, giriş seviyesi ekipmanlar bile yeterlidir.

​a) Telsiz (Transceiver)

​El Telsizleri: Baofeng UV-5R, Yaesu FT-65 gibi basit cihazlar (iyi bir antenle) dinleme yapmak için yeterlidir.

​Mobil/Sabit Cihazlar: Daha hassas dinleme ve daha güçlü çıkış sağlar.

​SDR (Software Defined Radio): RTL-SDR gibi ucuz USB dongle’lar ve bir bilgisayar ile mükemmel dinleme yapabilirsiniz. Görsel olarak sinyali görmek büyük avantajdır.

​b) Anten (En Önemli Parça!)

​Cihazınız ne kadar pahalı olursa olsun, anteniniz kötüyse ISS’i duyamazsınız.

​Kötü: Cihazın üzerindeki kısa “rubber duck” antenler (Sinyal çok güçlü değilse yetersiz kalır).

​Orta: Teleskopik antenler veya araç üstü mıknatıslı antenler.

​İyi: Yagi veya Moxon tipi yönlü antenler. (Arrow Antenna veya ev yapımı metreden yagi antenler). Bu antenleri elinizde tutup uyduyu takip ederek (uyduya doğrultarak) en iyi sonucu alırsınız.

​5. Dinleme ve Görüşme (QSO) Modları

​ISS üzerinde farklı sistemler vardır ve bunlar farklı zamanlarda aktif olur.

​A. Sesli Görüşme (Voice Contact)

​Astronotlar bazen planlı okul görüşmeleri yapar, bazen de rastgele “CQ” (genel çağrı) yapar.

​Dinleme Frekansı: 145.800 MHz (FM) (Dünya geneli standart).

​Gönderme Frekansı (Uplink): Bölgeye göre değişir (Genellikle 145.200 MHz veya Crossband Repeater ise 437.800 MHz).

​Not: Astronotla konuşmak çok nadir bir şanstır. Ancak okul görüşmelerini dinlemek oldukça kolaydır.

​B. ISS Crossband Repeater (Röle)

​ISS üzerinde, bir amatör telsiz rölesi bulunur. Siz UHF bandından gönderirsiniz, ISS bunu alır ve VHF bandından dünyaya tekrar yayar. Böylece el telsiziyle 2000 km ötedeki başka bir amatörle görüşebilirsiniz.

​Downlink (Dinleme): 437.800 MHz (FM)

​Uplink (Gönderme): 145.990 MHz (FM) – PL Tone (CTCSS) gerekebilir, genellikle 67.0 Hz.

​Durum: Bu rölenin durumu sık sık değişir, çalışıp çalışmadığını amsat.org/status adresinden kontrol etmelisiniz.

​C. APRS ve Packet Radio

​ISS üzerinde sürekli çalışan bir “Digipeater” vardır. APRS (Otomatik Paket Raporlama Sistemi) verinizi uzaya atarsınız, ISS bunu tekrarlar.

​Frekans: 145.825 MHz.

​Bu frekansı dinlediğinizde “cırrr cııırrr” şeklinde dijital veri sesleri duyarsınız. Bilgisayar veya uygun bir telsizle bu veriyi çözerseniz, o an ISS üzerinden konum atan diğer istasyonları haritada görebilirsiniz.

​D. SSTV (Uzaydan Resim Almak)

​En popüler etkinliktir! ISS, özel günlerde (Yuri Gagarin gecesi, kuruluş yıldönümleri vb.) ses sinyali üzerinden resim gönderir.

​Nasıl Yapılır?

​Telsizinizi 145.800 MHz’e ayarlayın.

​Telefonunuza “Robot36” (Android) veya “SSTV” (iOS) uygulamasını indirin.

​ISS geçerken telsizden gelen sesi telefonun mikrofonuna dinletin.

​Uygulama, cızırtılı sesleri satır satır bir fotoğrafa dönüştürecektir.

​Bu etkinlikler önceden ARISS web sitesinde duyurulur.

​6. Etkinlik Takibi: Ne Zaman Dinlemeliyim?

​ISS her zaman aynı modda çalışmaz. Bazen astronotlar uyur, bazen cihazlar kapalıdır, bazen sadece SSTV açıktır.

​ARISS Blog & Web Sitesi: Planlı okul görüşmeleri ve SSTV etkinlikleri burada duyurulur.

​AMSAT Status Page: Diğer amatörlerin raporlarını içerir. “ISS duyuluyor mu?” sorusunun en güncel cevabı buradadır.

​Twitter (X): @RF2Space, @ARISS_Intl gibi hesaplar anlık durum bilgisi verir.

​7. QSO Adabı ve İpuçları

​Eğer ISS üzerindeki röleyi (Repeater) kullanacaksanız veya bir astronota denk gelirseniz:

​Kısa ve Öz Olun: ISS çok hızlı geçer (yaklaşık 10 dakika görüş alanı). Binlerce kişi sırada bekliyor.

​Çağrı İşaretinizi ve Lokatorünüzü Söyleyin: “TA1***, Locator KN41” gibi.

​Sohbet Etmeyin: “Nasılsın, hava nasıl?” diye sormayın. Sadece çağrı işareti değişimi ve sinyal raporu (59) verilir.

​Full Duplex Çalışın (Mümkünse): Kulaklık takın. Gönderme yaparken aynı anda kendinizin röleden dönen sesini dinlemeye çalışın. Kendi sesinizi duymuyorsanız, röleye ulaşamıyorsunuz demektir; boşuna mandala basıp başkalarını engellemeyin.

​Sonuç: İlk Adımı Atın

​ISS’i dinlemek, amatör telsizcilik hobisinde “dünyanın dışına” atılan ilk adımdır. İlk kez o hışırtıların arasından astronotun sesini duyduğunuzda veya telefon ekranınızda uzaydan gelen bir fotoğraf belirmeye başladığında yaşayacağınız heyecan tarifsizdir.

​Cihazınızı 145.800 MHz’e ayarlayın, gökyüzünü takip edin ve dinlemeye başlayın. Kim bilir, belki de bir sonraki “CQ” çağrısına cevap veren siz olursunuz!

​73 ve iyi dinlemeler!