NOAA ve Meteor Hava Durumu Uyduları Rehberi

Cep telefonunuzdaki hava durumu uygulamasını açtığınızda gördüğünüz o renkli bulut haritaları nereden geliyor? Genellikle internet sunucularından. Peki ya size, interneti aradan çıkarıp, o haritayı doğrudan uzaydan, başınızın üzerinden geçen bir uydudan anlık olarak kendi bilgisayarınıza indirebileceğinizi söylesek?

Amatör telsizciliğin en tatmin edici projelerinden biri, Hava Durumu Uydularından (Weather Satellites – WXSat) görüntü almaktır. Bu rehberde, 20 dolarlık bir USB cihazı ve evde yapacağınız basit bir antenle, Türkiye’nin üzerindeki bulutları, Karadeniz’in ısısını veya Akdeniz’deki orman yangınlarının dumanını canlı canlı nasıl görüntüleyeceğinizi anlatacağız.

Bu, sadece telsizcilik değil; aynı zamanda bir uzaktan algılama ve görüntü işleme projesidir!

1. Hedefimizdeki Uydular: Gökyüzündeki Tarayıcılar

Dünya yörüngesinde dönen ve sürekli olarak yeryüzünün fotoğrafını çekip bize gönderen iki ana “kutupsal yörüngeli” (Polar Orbiting) uydu ailesiyle ilgileneceğiz:

A. NOAA Uyduları (Amerikan – Analog Teknoloji)

Bunlar uzaydaki emektarlardır (NOAA-15, NOAA-18, NOAA-19). Çok eski ama sağlam bir teknoloji olan APT (Automatic Picture Transmission) kullanırlar.

Mantığı: Uyduda dönen bir ayna ve sensör vardır. Yeri taradıkça çıkan sesi “faks makinesi” gibi analog bir sinyalle dünyaya gönderir. Dinlediğinizde “tik-tok-tik-tok” diye bir metronom sesi ve ardından hışırtılı bir ton duyarsınız.

Görüntü Kalitesi: Orta seviye. Siyah-beyaz (yazılımla renklendirilebilir).

B. Meteor M2 Uyduları (Rus – Dijital Teknoloji)

Bu uydular çok daha moderndir. LRPT (Low Rate Picture Transmission) adı verilen dijital bir mod kullanırlar.

Mantığı: Görüntü dijital veri paketleri olarak gönderilir. Sinyali dinlediğinizde sadece yoğun bir dijital “tıslama” duyarsınız.

Görüntü Kalitesi: Çok yüksek! Net, renkli ve yüksek çözünürlüklü görüntüler alırsınız.

2. İhtiyaç Listesi

Bu proje için servet harcamanıza gerek yok. Bir mühendislik öğrencisinin odasında bulunabilecek malzemeler yeterli.

a) SDR (Software Defined Radio) Alıcı

Bu işin kalbi RTL-SDR v3 (veya benzeri) USB dongle’dır. Yaklaşık 30-40 USD civarındadır ve bilgisayarınızı her şeyi dinleyebilen bir süper radyoya dönüştürür.

b) Anten: “V-Dipole” (Mühendislik Dokunuşu)

ISS’i el telsizinin anteniyle duyabilirsiniz ama bu uydular için özel bir anten şart. Endişelenmeyin, V-Dipole anteni yapmak 1 saatinizi almaz ve maliyeti neredeyse sıfırdır.

Neden V-Dipole? Bu uydular tepemizden geçerken sinyallerinin polarizasyonu sürekli döner. V şeklindeki anten, bu dönen sinyalleri, uydunun ufuktan tepe noktasına kadar olan yolculuğu boyunca en iyi yakalayan ve yapımı en kolay antendir.

V-Dipole Yapımı İçin Kabaca Ölçüler (137 MHz için):

İki adet metal çubuk veya kalın bakır kablo (eski askılardan bile olur).

Her bir çubuğun uzunluğu yaklaşık 53-54 cm olmalı.

Bu iki çubuğu, aralarındaki açı 120 derece olacak şekilde birleştirmelisiniz (V harfi gibi).

Çubuklardan birine koaksiyel kablonun canlı ucunu, diğerine şasesini (örgüsünü) bağlayın.

Önemli: Anteni kullanırken V harfi yere paralel bakmalı, yani “yatık V” şeklinde durmalı ve antenin burnu Kuzey veya Güney yönüne bakmalıdır.

3. Yazılım Çantası (Ücretsiz)

Sinyali yakalamak ve o tuhaf sesleri haritaya dönüştürmek için 3 temel yazılıma ihtiyacımız var.

Takip (Tracking): Orbitron veya Gpredict. Uydunun ne zaman geçeceğini bilmek için.

Alıcı (Receiver): SDR# (SDRSharp). RTL-SDR cihazını kontrol etmek ve sinyali kaydetmek için.

Çözücü (Decoder): SatDump. Bu harika, modern yazılım hem NOAA (Analog) hem de Meteor (Dijital) sinyallerini çözüp haritaya dönüştürebiliyor. (Eskiden WXtoImg kullanılırdı ama SatDump artık daha yetenekli).

4. Adım Adım Görüntü Alma Süreci

Bu süreç sabır gerektirir ama sonuç buna değer.

Adım 1: Hazırlık ve Takip

Antenini açık bir alana (balkon, çatı, bahçe) yerleştir. Gökyüzünü ne kadar çok görürse o kadar iyi.

Orbitron yazılımını aç ve NOAA 15, 18, 19 ile Meteor M2 uydularının geçiş saatlerine bak.

İpucu: Görüntü almak için uydunun ufuktan en az 20-30 derece yükseldiği (“Max Elevation”) geçişleri tercih et.

Adım 2: Frekansları Ayarla

SDR# yazılımını aç. Uydunun geçişi başlamadan 5 dakika önce frekansa park et:

NOAA 15: 137.620 MHz (FM Modu, Yaklaşık 36-40 kHz bant genişliği – WFM seçin)

NOAA 18: 137.9125 MHz (FM Modu, WFM)

NOAA 19: 137.100 MHz (FM Modu, WFM)

Meteor M2-x: 137.100 MHz veya 137.900 MHz (Modülasyon tipi farklıdır, SatDump ile doğrudan çalışmak daha kolaydır).

Adım 3: Kayıt (IQ Recording) – En Garantili Yöntem

Uydu ufuktan görünmeye başladığında SDR# şelale ekranında sinyali göreceksiniz.

NOAA için: “Tik-tok” seslerini duymaya başladığınızda sinyalin netleşmesini bekleyin.

En temiz görüntüyü almak için sadece sesi değil, “Ham Radyo Sinyalini” yani Baseband IQ kaydını alın. SDR# üzerindeki “Recording” sekmesinden “IQ” seçeneğini işaretleyip kayda başlayın. Uydu batana kadar (yaklaşık 10-15 dakika) devasa bir dosya kaydedeceksiniz.

Adım 4: Çözümleme (Decoding) – Sihirli An

Uydu geçip gittikten sonra elinizde büyük bir .wav (IQ dosyası) olacak.

SatDump yazılımını açın.

”Offline Processing” moduna geçin.

Hangi uyduyu kaydettiyseniz (Örn: NOAA 18 veya Meteor M2) onu seçin.

Kaydettiğiniz IQ dosyasını programa gösterin ve “Start” deyin.

Yazılım, o karmaşık radyo dalgalarını işleyecek, senkronizasyonları yapacak ve birkaç dakika içinde klasörünüze Türkiye’nin üzerinden çekilmiş, bulutları, kar yağışını gösteren harika bir fotoğrafı bırakacaktır!

Sonuç: Kendi Verini Kendin Üret

İlk kez kendi antenin ve bilgisayarınla indirdiğin, üzerinde yaşadığın şehrin bulutlarını gösteren o fotoğrafı ekranda gördüğünde yaşayacağın tatmin duygusu paha biçilemez. Bu sadece bir hobi değil; acil durumlarda, internetin kesildiği afet anlarında bile hava durumunu ve yer yüzeyinin durumunu analiz edebilecek bir yeteneğe sahip olmak demektir.

V-Dipole antenini hazırla, SDR’ını tak ve gökyüzünü taramaya başla. Yakaladığın görüntüleri kulüp sayfamızda paylaşmayı unutma!